1971 yılında Samsun'da doğdu. İlkokul, ortaokul ve lise eğitimini Samsun'da tamamladı. 1994 yılında 19 Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 1996 yılında 19 Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsünde Din Psikolojisi alanında yüksek lisansını ve yine aynı enstitüde 2002 yılında aynı alanda doktorasını tamamladı. 1994 yılında Gazi Üniversitesi, Çorum İlahiyat Fakültesi Din Psikolojisi Anabilim Dalına Araştırma Görevlisi olarak atandı. 2012 yılında Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesine Doçent, 2017 yılında ise yine aynı fakülteye Profesör olarak atanmıştı. Arapça ve İngilizce bilmektedir. Evli ve iki çocuk babasıdır. Cengil 2018 yılında Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi Sosyoloji Bölümü lisansı ve 2025 yılında İstanbul Üniversitesi Açık ve Eğitim Fakültesi Çocuk Gelişimi lisans mezunudur. Aynı zamanda Aile Danışmanı olarak kurumsal ve bireysel danışmanlık hizmeti de vermektedir.